ถ้าลูกตอบกลับเป็นภาษาอังกฤษหรือภาษาท้องถิ่น ต้องตอบอย่างไร? เทคนิคง่าย ๆ สำหรับพ่อแม่ที่อยากให้ลูกพูดภาษาไทยมากขึ้น

ก่อนอื่นอยากให้พ่อแม่สบายใจก่อนว่า เรื่องนี้เกิดขึ้นกับเด็กสองภาษาจำนวนมาก เด็กที่เติบโตในต่างประเทศมักใช้ภาษาอังกฤษหรือภาษาท้องถิ่นในหลายสถานการณ์ เช่น

• โรงเรียน

• เพื่อน

• กิจกรรมนอกบ้าน

• การดูการ์ตูน

• เกม

• หนังสือ

• สื่อออนไลน์

ในขณะที่ภาษาไทยอาจใช้เฉพาะกับพ่อแม่หรือสมาชิกบางคนในครอบครัว เมื่อถึงเวลาสื่อสาร สมองของเด็กจึงมักเลือกภาษาที่ เข้าถึงได้ง่ายและคล่องกว่า ดังนั้น เมื่อลูกตอบว่า

“I don’t know.” หลังจากที่พ่อแม่ถามว่า

“วันนี้เรียนอะไรบ้าง?” ไม่ได้แปลว่าลูกไม่เข้าใจคำถาม

ลูกอาจเข้าใจคำถามภาษาไทยเป็นอย่างดี แต่ภาษาอังกฤษเป็นภาษาที่เขาสามารถเรียบเรียงคำตอบออกมาได้ง่ายกว่า นี่คือเหตุผลว่าทำไม ความเข้าใจภาษาและความสามารถในการพูดภาษาเดียวกันจึงไม่จำเป็นต้องอยู่ในระดับเดียวกัน

คำตอบที่ดีที่สุดคือ “ตอบกลับเป็นภาษาไทยต่อไป” ฟังดูง่ายมาก แต่เป็นหนึ่งในวิธีที่มีประโยชน์ที่สุด

ตัวอย่างเช่น

ลูก: “I’m hungry.”

พ่อแม่: “หิวแล้วเหรอลูก เดี๋ยวแม่หาอะไรให้กินนะ”

ลูก: “I want water.”

พ่อแม่: “ได้เลย ลูกอยากได้น้ำใช่ไหม?”

ลูกยังคงตอบภาษาอังกฤษได้เหมือนเดิม แต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือ บทสนทนายังคงมีภาษาไทยอยู่

เด็กได้ยินคำศัพท์และรูปประโยคภาษาไทยในสถานการณ์จริง โดยไม่รู้สึกว่าตัวเองกำลังถูกบังคับให้สอบภาษา

เด็กไม่ได้อยากเรียนภาษาเพราะคำว่า “ต้องเรียน” แต่เด็กอยากทำสิ่งที่สนุก ลองเชื่อมภาษาไทยเข้ากับกิจกรรมที่ลูกชอบ เช่น

• เล่นเกม

• วาดรูป

• ทำอาหาร

• ร้องเพลง

• อ่านนิทาน

• เล่นบทบาทสมมติ

• ต่อ LEGO

• ทำงานประดิษฐ์

• เล่นเกมทายคำ

ถ้าลูกชอบไดโนเสาร์ ก็ใช้ไดโนเสาร์เป็นหัวข้อพูดภาษาไทย

ถ้าลูกชอบทำอาหาร ก็ชวนพูดชื่อวัตถุดิบเป็นภาษาไทย

เริ่มจากสิ่งที่ลูกชอบ แล้วค่อยเติมภาษาไทยเข้าไป

จะง่ายกว่าการพยายามให้ลูกสนใจภาษาไทยก่อน

บางบ้านอาจเจอสถานการณ์ที่ลูกตอบภาษาอังกฤษหรือภาษาท้องถิ่นตลอด แม้พ่อแม่จะพูดภาษาไทยด้วย สิ่งแรกที่ควรทำคือ อย่าเปลี่ยนการสนทนาให้กลายเป็นการต่อสู้ ไม่จำเป็นต้องพูดว่า

“แม่ถามภาษาไทย ทำไมตอบอังกฤษ?”

หรือ   “ถ้าไม่พูดภาษาไทยก็ไม่ต้องตอบ”

เพราะสิ่งเหล่านี้อาจทำให้เด็กรู้สึกว่าการใช้ภาษาไทยเป็นเรื่องเครียด ลองใช้วิธี “พ่อแม่พูดไทย ลูกเลือกตอบได้” ในช่วงแรกอาจยังไม่เห็นผลทันที แต่เด็กจะได้รับภาษาไทยอย่างต่อเนื่อง และค่อย ๆ สร้างความมั่นใจขึ้นมา

ควรค่ะ โดยเฉพาะหากเป้าหมายของครอบครัวคือการรักษาหรือพัฒนาภาษาไทยของลูก ลองนึกภาพว่าลูกเป็นคนที่กำลัง “เก็บภาษาไทย” จากสิ่งที่ได้ยิน ทุกครั้งที่พ่อแม่พูดว่า

“ไปล้างมือกัน”

“เอารองเท้ามาใส่”

“วันนี้เหนื่อยไหม?”

“หิวหรือยัง?”

คำเหล่านี้กำลังสะสมอยู่ในประสบการณ์ทางภาษาของเด็ก แม้ลูกจะยังตอบว่า

“Okay.” หรือ “Yes.”

ก็ไม่ได้หมายความว่าการพูดภาษาไทยของพ่อแม่สูญเปล่า

ภาษาไม่ได้มีหน้าที่เพียงบอกว่า “นี่คืออะไร?” แต่ยังเป็นภาษาของ

“คิดถึงนะ”

“มากอดกัน”

“วันนี้เป็นยังไงบ้าง?”

“แม่ดีใจที่ได้เจอลูก”

สำหรับครอบครัวไทยในต่างประเทศ ภาษาไทยจึงสามารถเป็นส่วนหนึ่งของความสัมพันธ์ระหว่างลูกกับพ่อแม่ ปู่ย่า ตายาย และญาติ ๆ เมื่อเด็กเชื่อมโยงภาษาไทยกับคนที่รักและช่วงเวลาที่อบอุ่น เด็กจะมีเหตุผลในการใช้ภาษามากกว่าการเรียนเพื่อให้ “พูดถูก”

การใช้ภาษาไทยที่บ้านเป็นพื้นฐานที่สำคัญมาก แต่การเรียนกับครูสามารถช่วยเติมเต็มในส่วนที่บ้านอาจทำได้ยาก โดยเฉพาะเด็กที่ตอบภาษาอังกฤษหรือภาษาท้องถิ่นเป็นหลัก ครูสามารถสร้างสถานการณ์ที่เด็กต้องสื่อสารกับคนอื่นนอกจากพ่อแม่

การเรียนอย่างเป็นระบบยังช่วยให้เด็กพัฒนาทักษะ

• ฟัง

• พูด

• อ่าน

• เขียน

• คำศัพท์

• การสร้างประโยค

ได้อย่างต่อเนื่อง

ที่ Thaiducation เราเข้าใจว่าเด็กไทยในต่างประเทศไม่ได้เริ่มต้นจากจุดเดียวกัน บางคนพูดไทยได้ดีแต่ยังอ่านเขียนไม่คล่อง บางคนฟังภาษาไทยเข้าใจ แต่ตอบกลับเป็นภาษาอังกฤษหรือภาษาท้องถิ่น บางคนรู้ภาษาไทยเพียงไม่กี่คำ ดังนั้น การเรียนภาษาไทยจึงไม่ควรใช้วิธีเดียวกับเด็กทุกคน

หลักสูตรของ Thaiducation ออกแบบสำหรับเด็กที่เติบโตในบริบทสองภาษา โดยให้เด็กได้เรียนรู้ผ่าน

• เพลง

• นิทาน

• เกม

• บทสนทนา

• กิจกรรมโต้ตอบ

• เรื่องราวและวัฒนธรรมไทย

เด็กจึงไม่ได้เพียง “จำคำศัพท์” แต่มีโอกาสนำภาษาไปใช้ในสถานการณ์ที่ใกล้เคียงกับชีวิตจริง เป้าหมายของเราคือช่วยให้เด็ก รู้สึกดีกับภาษาไทย กล้าลองพูด และค่อย ๆ พัฒนาทักษะตามระดับของตัวเอง

บางครั้งพ่อแม่อาจรู้สึกผิด 

“เราพูดไทยกับลูกไม่มากพอหรือเปล่า?”

“เราสอนผิดวิธีไหม?”

“ทำไมลูกไม่ตอบภาษาไทยเหมือนเด็กคนอื่น?”

อยากให้จำไว้ว่าการเติบโตในครอบครัวสองภาษาเป็นกระบวนการที่ใช้เวลา ลูกอาจตอบภาษาอังกฤษหรือภาษาท้องถิ่นวันนี้

แต่ไม่ได้หมายความว่าเขาจะตอบภาษาอังกฤษหรือภาษาท้องถิ่นตลอดไป สิ่งที่พ่อแม่ทำได้คือ ยังคงเปิดประตูให้ภาษาไทยอยู่เสมอ

พูดกับลูก

ฟังลูก

อ่านด้วยกัน

เล่นด้วยกัน

และทำให้ลูกเห็นว่าภาษาไทยเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ไม่ใช่บทลงโทษหรือการบ้าน

ถ้าลูกตอบกลับเป็นภาษาอังกฤษหรือภาษาท้องถิ่น ไม่จำเป็นต้องตกใจ และไม่จำเป็นต้องบังคับให้เปลี่ยนภาษาในทันที

สิ่งที่พ่อแม่ทำได้คือ

1. พูดภาษาไทยต่อไป

2. ตอบกลับเป็นภาษาไทย

3. ขยายคำตอบของลูกเป็นประโยคภาษาไทย

4. ใช้คำถามง่าย ๆ

5. ให้ตัวเลือกแทนการบังคับ

6. ชื่นชมความพยายาม

7. สร้างช่วงเวลาภาษาไทยที่สนุกและสม่ำเสมอ

จำไว้ว่าการสร้างเด็กสองภาษาไม่ได้เกิดขึ้นในวันเดียว ลูกอาจตอบภาษาอังกฤษหรือภาษาท้องถิ่น แต่กำลังฟังภาษาไทย และวันหนึ่ง คำภาษาไทยที่เขาได้ยินซ้ำ ๆ จากคนที่เขารัก อาจกลายเป็นคำที่เขาเลือกพูดออกมาเอง

ที่ Thaiducation เราเชื่อว่า ภาษาไทยไม่จำเป็นต้องเป็นภาษาที่ลูก “ต้องพูด” แต่ควรเป็นภาษาที่ลูก “อยากพูด”